خانه / اخبار / گردشگری مذهبی

گردشگری مذهبی

قبل از بيان مفهوم گردشگری مذهبی و زيارت بايد به اين نكته توجه كرد كه گردشگري مذهبي و زيارتي دو مقوله جدا از هم هستند كه هريك تعريف خاص خود را دارند كه گاه به اشتباه در جاي يكديگر مورد استفاده قرار مي گيرند. در واقع گردشگري زيارتي زير مجموعه اي از گردشگري مذهبي مي باشد.
در اينجا سعي مي كنيم با بيان يك مثال تفاوت اين دو مقوله را از هم روشن كنيم:
زماني كه يك شهروند شهر رشت به مسجد اكبريه لاهيجان مي رود تا از آثار تاريخي آن بازديد نمايد در نوع گونه شناسي،گردشگري مذهبي گفته مي شود و در زيرشاخه گردشگري مذهبي قرار مي گيرد  اما هرگاه همان فرد به بقعه شيخ زاهد گيلاني در لاهيجان برود و از آن بقعه بازديد كند در نوع تيپ شناسي گردشگري زيارتي قرار مي گيرد و نوع گردشگري زيارتي را شكل مي دهد.

جاذبه های مذهبی

در يك تقسيم بندي كلي جاذبه هاي مذهبي را مي توان به هشت دسته تقسيم نمود:
۱- مساجد   ۲- امام زاده هاو بقعه ها   ۳- آرامگاه ها و قبور   ۴- تكيه ها و حسينيه هاي قديمي ۵- آتشكده ها و آتشگاه ها   ۶- صومعه ها و خانقاه ها كه هريك از اين جاذبه هاي مذهبي مي توانند داراي بعد محلي،منطقه اي، فرامنطقه اي،ملي و بين المللي باشند.

 انواع گردشگري مذهبي

انواع گردشگري مذهبي را مي توان از ابعاد و جنبه هاي مختلفي تقسيم و مورد بررسي قرار داد كه هر يك از تقسيم بندي هاي زير مي تواند بر بازاريابي محصول گردشگري تاثير بسزايي داشته باشد كه در ادامه به سه مورد از اين تقسيم بندي ها از ابعاد و جنبه هاي مختلف اشاره مي كنيم :

۱٫ طول مدت اقامت:

انواع گردشگري مذهبي  از نظر طول مدت اقامت به دو دسته كلي تقسيم مي شوند:

گردشگري مذهبي كوتاه مدت: عبارت است از سفري كه از نظر مكاني محدود و در فواصل كوتاه اتفاق مي افتد. هدف از اين سفر رفتن به يك مركز مذهبي با حوزه نفوذ محلي، منطقه اي يا فرامنطقه اي يا شركت در يك جشن مذهبي،كنفرانس مذهبي يا جلسه مذهبي است كه اين نوع سفر هم به لحاظ بعد زماني و هم به لحاظ بعد مكاني كوتاه و شامل اقامت شبانه در مقصد نمي شود.
گردشگري مذهبي بلندمدت: عبارت است از بازديد از مراكز مذهبي با حوزه نفوذي محلي، منطقه اي،فرا منطقه اي ،ملي و بين المللي يا شركت در جشن ها، كنفرانس ها يا جلسات مذهبي براي چند روز يا هفته است.

اماكن زيارتي مهم، سالانه بين يك تا ۱۰ ميليون زائر (گردشگر) را به خود جذب مي كنند كه اين تعداد هميشه در نوسان است و در طول مراسم و سالگردهاي خاص مذهبي ميزان زائران (گردشگران) افزايش يا به علت مسائل سياسي، ركود، جنگ كاهش مي يابد.

۲٫ انگيزه ها و اهداف سفر:

انواع گردشگري مذهبي از نظر اهداف و انگيزه هاي سفر به سه دسته كلي تقسيم مي شوند:
سفر به منظور بازديد از مراكز مذهبي و زيارتي همچون مساجد، كليساها، معابد، صومعه ها،آرامگاه ها، امام زاده هاو… كه اين نوع سفر در اسلام به دو دسته سفرهاي عبادي و زيارتي و سفرهای تبلیغی تقسیم می گردد. سفرهای عبادی و زیارتی شامل  سفر براي زيارت خانه خدا (سفر حج )، زيارت اماكن و بقاع متبركه، زيارت آرامگاه ها و قبور، سفر براي صله ارحام و ديدار از خويشان و دوستان و عيادت بيماران،سفر براي انجام كارهاي خير و مطالعه بعثت انبياء و پيامبران، سفر براي كمك به مستمندان و رسيدگي به ايتام و نيازمندان و … مي شود و سفرهاي تبليغي شامل تبليغ دين اسلام، سفر براي ارشاد و هدايت مردم و … مي شود.
سفر به منظور شركت در كنفرانس ها، جلسات و جشن هاي مذهبي
سفر به منظور بازديد از آثار تاريخي و معماري اماكن مذهبي و زيارتي

۳٫ ميزان سازمان يافته بودن سفر:

از اين منظر گردشگري مذهبي را می توان به دو دسته تقسيم نمود:
شكال سازمان نيافته گردشگري مذهبي كه عبارت است از گونه هايي از مسافرت كه افراد به تنهايي دست به آن مي زنند كه اين نوع سفرها در اديان و مذاهب مختلف به دليل آموزه هاي اين اديان به پيروانشان كمتر ديده مي شود.
اشكال سازمان يافته گردشگري مذهبي كه اين سفرها با توجه به ويژگي هاي مشخصي سازمان دهي مي شوند كه اين ويژگي ها عبارتند از:

تعداد شركت كنندگان: همان طور كه در بالا اشاره شد اغلب سفرهاي مذهبي و زيارتي به صورت گروهي صورت مي گيرند به طوري كه براي بسياري از گردشگران، مسافرت با يك گروه كه با آنها هم عقيده و اعتقاد هستند يا گروه همسالان بسيار حائز اهميت مي باشد. مثل سفر زائران مسلمان به مكه مكرمه كه هر ساله به صورت گروهي در زمان خاصي انجام مي پذيرد.
شيوه و وسيله حمل و نقل: تا اواسط قرن ۱۹ زائران در سراسر جهان با پاي پياده و گاه به صورت تركيبي از پياده روي و سواري (با كشتي يا حيوان) به مسافرت مي پرداختند (كه امروزه نيز رفتن به زيارت با پاي پياده هنوز در بسياري از مناطق، فرهنگ ها و اديان وجود دارد)
الگوهاي فصلي: گردشگري مذهبي نيز همچون ساير انواع گردشگري با فصل خاص پيوند خورده و در ارتباط مي باشد از جمله عوامل موثر در اين زمينه مي توان به مراسم هاي مذهبي در روزهاي يادبود، موقعيت هاي اقليمي اماكن زيارتي و تقويم كاري جمعيت محلي و … اشاره كرد كه نقش بزرگي در فصلي بودن گردشگري مذهبي و زيارتي ايفا مي كنند. به عنوان مثال در ماه ذي الحجه افراد زيادي براي شركت در مراسم و مناسك حج به مكه مي روند.
ساختار اجتماعي: ساختار اجتماعي از جمله سن، جنس، موقعيت اجتماعي و… نيز در سازمان دهي اينگونه سفرها تاثيرگذار مي باشد و به طور كلي تفاوت هايي در سن و جنسيت  زائران مذاهب مختلف ديده مي شود.

ويژگي هاي سفرهاي مذهبي

سفرهاي مذهبي نيز همچون ساير سفرها داراي ويژگي هايي  مي باشند كه در زير به چند مورد از آنها اشاره مي كنيم:
گردشگري مذهبي داراي اثرات منفي زيست محيطي، فرهنگي- اجتماعي كمتري نسبت به ساير گونه هاي گردشگري است كه شايد بخشي از اين ويژگي به دليل آموزه هاي مكاتب، اديان و مذاهب زائران باشد و اينكه اغلب زائران افرادي آرام، اهل صلح و مطيع قانون هستند.
فصلي بودن سفرهاي مذهبي و اينكه بسياري از اين گونه سفرها تنها در فصل هاي خاصي صورت مي گيرند.
افرادي كه دست به اينگونه سفرها مي زنند به دليل اينكه بيشتر در جست و جوي معنويات مي باشند زياد تنوع طلب نبوده و اكثرا به دنبال سادگي هستند.
تمامي افراد از هر طبقه اجتماعي مي توانند دست به اينگونه سفرها بزنند. به عبارت ديگر اينگونه سفرها مختص طبقه خاصي از اجتماع نيست. تا جایی که  در بسياري  از كشورهاي در حال توسعه كه گردشگري در مراحل ابتدايي خود به سر مي برد،براي بسياري از طبقات اجتماعي، گردشگري مذهبي تنها فرصت سفر به شمار مي آيد.
همچنين اين وضعيت در جوامع متوسط و مياني كه طبقات متوسط آن از نظر مالي و از نظر اجتماعي توانايي سفرهاي طولاني را ندارند بيشتر به چشم مي خورد و وقت آزاد آنها اكثراً به وسيله بازديد از اماكن مذهبي و زيارتي پر مي شود.
اكثر سفرهاي مذهبي و زيارتي به صورت گروهي و جمعي و به صورت سازمان دهي شده صورت مي گيرند.
برخي از سفرهاي مذهبي از لحاظ اجراي فرامين مربوط به آن دين  يا مذهب، حالت اجباري يا تاكيدي به خود مي گيرند كه به ناچار تمامي افراد مومن به آن دين يا مذهب مجبور به اجراي آن سفر، دست كم براي يكبار مي شوند (دقيقاً نظير آنچه در دين اسلام مبني بر زيارت خانه خدا كه بر تمامي مسلمانان واجب است وجود دارد).
مراكز مذهبي و زيارتي مكان هايي را براي ديدار و ارتباط مردم از فرهنگ ها و مناطق  مختلف فراهم مي كنند.
توليد و فروش صنايع دستي قديمي، طرح ها و توليدات باستاني مناطق مختلف در مراكز مذهبي و زيارتي
گردشگري مذهبي داراي جنبه هاي سياسي نيز است به طوري كه بسياري از اماكن مذهبي متعاقباً اماكن ملي نيز به شمار مي آيند و بسياري از اماكن مذهبي براي برپايي جشن هاي ملي مورد استفاده قرار مي گيرند.

مجله اینترنتی گردشگری سپاهان (کوله)

ابتهال زندی

درباره mahmoodi

مشاهده بیشتر

نقش سیاه دلار در دنیای سبز سفر

نوسانات دلار و هزینه سفرهای خارجی با توجه به اینکه قیمت بلیط پروازهای خارجی با …