خانه / معرفی نقاط گردشگری ایران / دیار عارفان، تربت جام

دیار عارفان، تربت جام

تربت جام کهن دیارعرفان، واقع در شمال شرقی گستره پهناور ایران زمین با فاصله ۱۶۵ کیلومتری از مشهد در استان خراسان رضوی قرار دارد. این شهرستان از شمال به سرخس، از مغرب به فریمان و تربت حیدریه، ازجنوب به تایبادو از شرق به کشورهای ترکمنستان و افغانستان محدود است.

نام قديم اين شهر، پوژگان، بوزجان، پوچكان، زام يا سام بوده كه امروزه به تربت جام، برگرفته از مدفن شيخ احمد نامگذارى «زنده پيل» به جامى معروف شده است.

تربت جام در زمان تيموريان و مغولان آسيب هاى زيادى ديد، ولى در زمان شاه عباس كبير از نظر نظامى اهميت زيادى پيدا كرد و مورد توجه قرار گرفت. اقوام مختلفى در اين شهر زندگى مى كنند؛ تركمن ها، بلوچ ها، عرب ها و فارس ها با گويش ها و سنن مختلف با مذهب شيعه و سنى، در جوار همديگر مراسم خاص خودشان را انجام مي دهند.

تسلاى خسته دلان:

مزار شيخ احمد جامى، عارف و صوفى و شاعر قرن پنجم، در شرق تربت جام با ايوانى بلند خودنمايى مى كند. مقبره شيخ در جلو ايوان واقع است و مسجد و خانقاه او در داخل ايوان قرار دارد. مزار شيخ بسيار روحانى است و هر خسته دلى را تسلى مى بخشد.

تربت جام، شهرى نسبتاً كوچك و آرام است و از سوى ديگر، مجموعه شيخ جام، مهمترين اثر تاريخى اين شهر به شمار مى رود. مقبره شيخ احمد جامى با قدمتى ۸۰۰ ساله، يكى از آثار ملى ايران در اين شهر است كه در فضاى باز بنا نهاده شده و روى مزار شيخ هيچ سنگ قبري نيست و تنها يك درخت كهنسال پسته بر اين مزار روييده است. پيشينه بناهاى مجموعه شيخ جام كه با دستان تواناى معماران و تدبير هنرمندان با ذوق و خوش قريحه ايرانى ساخته شده، براساس كتيبه هاى آن، دست كم به قرن هفتم هجرى قمرى برمى گردد و زمانى كه شيخ احمد جامى در كنار خانقاهش روى در نقاب خاك كشيد، مريدانش بناهايى زيبا پيرامون مزارش برپا كردند.

مزار پيرجام، يادگارى است نفيس و باارزش كه دربرگيرنده رشته وسيعى از انواع اجزا و عناصر معمارى و همچنين تزيينات وابسته به آن بوده و مشتمل بر فضاهايى چون ايوان، گنبدخانه، مسجد كرمانى، گنبد سفيد، مسجد عتيق، سراچه، مسجد جامع نو، گنبد فيروزشاهى و آب انبار است. مقبره احمدبن ابوالحسن شيخ احمد جامى در شهرستان تربت جام، در ميان جاده مشهد به هرات قرار دارد و مشتمل بر ده بناى تاريخى است كه در اطراف يك حياط وسيع مجتمع شده است. دو سنگ قبر افراشته سفيدرنگ بر بالاى سر و پايين پاى مرقد وى نشانده اند كه بر روى آنها كتيبه هايى به خط كوفى و نستعليق نوشته شده و حواشى و قسمت هاى مختلف آن با گل و برگ و طرح مارپيچى و مقرنس زينت يافته است.

باغ كشمير:

اين ناحيه كه از تپه ماهورهاى ديدنى تشكيل شده، در ۵۵ كيلومترى شمال شهرستان تربت جام قرار دارد. منطقه باغ كشمير در سال ۱۳۷۵ به مدت پنج سال، منطقه شكارممنوع اعلام شد و سپس در سال ۱۳۸۱ به علت وجود جنگل هاى پسته وحشى تبديل به منطقه حفاظت شده جنگلى شد. جنگل ها و توده هاى درختان پسته وحشى از قديم الايام در منطقه باغ كشمير به صورت پراكنده وجود داشته و به عنوان يكى از ذخيره گاه هاى ژنتيكى براى پسته محسوب مى شود، بنابراين حفاظت از آن و حفظ و تكثير طبيعى وحوش از جمله اهداف حفاظت از منطقه و جاذبه هاى طبيعى مشهد است. پسته وحشى، بادام، درمنه، آويشن، كاكوتى، زيره وحشى، زالزالك، اسپند و بارهنگ پوشش گياهى منطقه را تشكيل مى دهند. وسعت منطقه باغ كشمير ۲۰ هزار و ۲۹۹ هكتار و داراى ارتفاع ۹۴۰ تا ۱۶۴۹ متر و وضعيت كوهستانى مى باشد. حيات وحش باغ كشمير در تربت جام، قوچ، ميش، گراز، گربه وحشى، گرگ، روباه، شغال و پرندگان آن كبك، تيهو، سارگپه، بلدرچين، كلاغ، سبزقبا، شاهين، قمرى، سهره، قرقى و عقاب است. با توجه به كوهستانى بودن منطقه تعداد ۱۴ چشمه در نقاط مختلف آن شناسايى شده كه از جمله آنها مي توان چشمه چاه بالا، بيگ مراد، حلقگى، چهارسبز، پلنگى، زيرى، شله، گله گاش و چشمه چاه بوناك را نام برد.

سوغات جام:

هنوز هم در گوشه و كنار شهر تربت جام با مراكز توليد صنايع دستى و مشاغل سنتى روبه رو مى شويم. از مهمترين صنايع دستي اين منطقه مى توان به قالى بافى، فرت بافى يا تون بافى و ساخت سازهاى سنتى همچون دف و دوتار اشاره كرد. از آنجا كه نواختن موسيقى در ميان اهالى تربت جام از رواج چشمگيرى برخوردار است، ساخت ساز دوتار نيز يكى از مهم ترين صنايع سنتى اين سرزمين به شمار مى رود.

مجله اینترنتی گردشگری سپاهان (کوله)

آناهیتا جعفری

درباره mahmoodi

مشاهده بیشتر

چشمه آب گرم ایوب، یادگاری جوشان از گذشته های دور

روستاى ايوب پيامبر در ۹۵ كيلومترى شمال بجنورد و د ر دهستان گیفان قرار دارد …