قلعه پشتاب اهر کجاست؟ تاریخچه، مسیر دسترسی و دیدنیهای قلعه پشتو
در میان طبیعت کوهستانی و سرسبز منطقه ارسباران، بناهای تاریخی ارزشمندی قرار گرفتهاند که هرکدام روایتگر بخشی از تاریخ ایران هستند. قلعه پشتاب یکی از همین آثار تاریخی مهم در استان آذربایجان شرقی است که با معماری صخرهای، موقعیت دفاعی خاص و قدمتی چندصد ساله، یکی از دیدنیترین جاذبههای تاریخی شهرستان اهر به شمار میرود.
همراه مجله گردشگری سپاهان توریسم باشید.
قلعه پشتاب کجاست؟
اگر برایتان سؤال است که قلعه پشتاب کجاست، باید گفت این قلعه در نزدیکی روستای پشتاب (پیشتو) از توابع شهرستان اهر قرار دارد و بر بلندای کوهی مرتفع در منطقه هشتسر ساخته شده است. موقعیت خاص این دژ باعث شده که علاوه بر ارزش تاریخی، چشمانداز طبیعی فوقالعادهای نیز داشته باشد.
این قلعه که گاهی با نام قلعه پشتو نیز شناخته میشود، یکی از آثار کمتر شناختهشده اما بسیار ارزشمند آذربایجان شرقی است و مقصدی جذاب برای علاقهمندان به تاریخ، معماری و طبیعتگردی محسوب میشود.
تاریخچه قلعه پشتاب؛ یادگاری از دوران اشکانی و ساسانی
بر اساس شواهد تاریخی و یافتههای باستانشناسی، تاریخچه قلعه پشتو به دوره اشکانیان بازمیگردد. این دژ در دورههای بعدی، بهخصوص دوره ساسانی و حتی قرون اولیه اسلامی نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
مانند بسیاری از قلعههای کوهستانی ایران، قلعه پشتاب بیشتر با هدف نظامی و دفاعی ساخته شده بود. ارتفاع زیاد، مسیر دشوار دسترسی و پرتگاههای طبیعی اطراف قلعه، شرایطی ایجاد کرده بود که نفوذ به آن برای دشمنان بسیار دشوار باشد.
در گذشته قلعههای منطقه ارسباران از طریق نشانههای دود و آتش با یکدیگر ارتباط برقرار میکردند. گفته میشود قلعه پشتاب نیز با برخی دژهای اطراف مانند قلعه بابک ارتباط دیداری داشته و برای ارسال پیامهای مهم از این روش استفاده میشده است.
ویژگیهای معماری قلعه پشتاب اهر
یکی از جذابترین ویژگیهای قلعه پشتاب اهر، قرار گرفتن آن روی صخرههای بلند کوهستانی است. این قلعه در ارتفاعی بیش از ۱۵۰۰ متر از سطح دریا ساخته شده و برای رسیدن به آن باید مسیری کوهستانی را طی کرد.
تنها مسیر ورودی قلعه از سمت شمال قرار دارد و شامل حدود ۲۲۰ پله سنگی دستکند است. این مسیر باریک و سختگذر، یکی از عوامل دفاعی قلعه محسوب میشده است.
در سه طرف دیگر قلعه، پرتگاههای عمیق طبیعی وجود دارد که دسترسی دشمن را بسیار دشوار میکرده است.
مصالح استفادهشده در ساخت بخشهای مختلف قلعه شامل موارد زیر است:
- سنگهای لاشهای
- ملات گل رس
- ساروج
- آجر
همچنین در بخشهایی از قلعه آثار اتاقکهای سنگی، آبانبارها و فضاهای کندهشده روی صخرهها دیده میشود.
کاربری نظامی قلعه پشتاب
یکی از مهمترین دلایل ساخت قلعه پشتاب موقعیت دفاعی آن بوده است. این قلعه مانند بسیاری از دژهای کوهستانی ایران، محلی برای مراقبت از منطقه و کنترل مسیرهای عبوری بوده است.
قرار گرفتن قلعه در ارتفاع بالا باعث میشده ساکنان آن دید گستردهای نسبت به اطراف داشته باشند. از بالای قلعه میتوان چشماندازهایی از مناطق اطراف ارسباران، درهها و مسیرهای طبیعی منطقه را مشاهده کرد.
شباهت معماری و عملکردی این قلعه با قلعه بابک باعث شده برخی پژوهشگران ارتباط تاریخی میان این دو دژ را بررسی کنند.
قلعه پشتاب هوراند؛ جاذبهای در دل طبیعت ارسباران
بسیاری از گردشگران هنگام جستوجوی این منطقه از عبارت قلعه پشتاب هوراند استفاده میکنند؛ زیرا روستای پشتاب در محدودهای نزدیک به شهرستان هوراند قرار دارد و مسیر دسترسی به قلعه از این منطقه نیز شناخته شده است.
طبیعت اطراف قلعه یکی از جذابیتهای اصلی سفر به این منطقه است. کوهستانهای سرسبز، پوشش گیاهی متنوع و چشماندازهای طبیعی ارسباران باعث شدهاند بازدید از قلعه پشتاب فقط یک سفر تاریخی نباشد، بلکه تجربهای ترکیبی از طبیعتگردی و گردشگری فرهنگی باشد.
مسیر قلعه پشتو؛ چگونه به قلعه پشتاب برویم؟
برای رفتن به قلعه پشتاب ابتدا باید خود را به شهرستان اهر برسانید. سپس مسیر جاده اهر به سمت کلیبر را دنبال کنید.
پس از طی بخشی از مسیر، باید وارد مسیرهای فرعی منطقه شوید و به سمت روستای پشتاب حرکت کنید. بخشهایی از مسیر دسترسی به قلعه خاکی و کوهستانی است، بنابراین بهتر است با خودروی مناسب و با احتیاط حرکت کنید.
آخرین بخش مسیر نیاز به پیادهروی دارد و برای رسیدن به بالای قلعه باید از پلههای سنگی دستکند عبور کنید.
فاصله اهر تا هوراند چقدر است؟
یکی از پرسشهای رایج گردشگران درباره این منطقه، فاصله اهر تا هوراند است. فاصله این دو شهرستان حدود ۷۰ کیلومتر است و مسیر بین آنها از جادههای کوهستانی و زیبای ارسباران عبور میکند.
همچنین اگر برایتان سؤال است که فاصله هوراند تا اهر چقدر است، باید بدانید این مسیر تقریباً یک ساعت و نیم زمان میبرد و شرایط جادهای و توقفهای مسیر میتواند روی زمان سفر تأثیر بگذارد.
از تبریز تا هوراند چند کیلومتر است؟
برای مسافرانی که از مرکز استان حرکت میکنند، این سؤال مطرح است که از تبریز تا هوراند چند کیلومتر است؟
فاصله تبریز تا هوراند حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلومتر است و بسته به مسیر انتخابی، چند ساعت زمان نیاز دارد. بسیاری از گردشگران ابتدا به تبریز سفر کرده و سپس راهی مناطق تاریخی و طبیعی ارسباران مانند اهر، کلیبر و هوراند میشوند.
بهترین زمان بازدید از قلعه پشتاب
با توجه به موقعیت کوهستانی منطقه، بهترین زمان بازدید از قلعه پشتاب فصلهای بهار و تابستان است.
در فصل بهار، طبیعت اطراف قلعه سرسبز و آبوهوای منطقه بسیار مطبوع است. تابستان نیز برای کوهنوردی و طبیعتگردی مناسبتر است.
بازدید در فصل پاییز نیز زیباییهای خاص خود را دارد، اما در زمستان به دلیل سرمای شدید، یخزدگی مسیر و دشواری صعود، سفر به این منطقه نیازمند تجهیزات مناسب است.
ثبت قلعه پشتاب در فهرست آثار ملی ایران
ارزش تاریخی این بنا باعث شد قلعه پشتاب یا قلعه پیشتو در سال ۱۳۸۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شود.
امروزه این قلعه یکی از جاذبههای مهم تاریخی شهرستان اهر محسوب میشود و مقصدی مناسب برای کسانی است که به دنبال تجربهای متفاوت از گردشگری در آذربایجان شرقی هستند.
جمعبندی
قلعه پشتاب یکی از دژهای تاریخی و کمتر شناختهشده ایران است که با معماری صخرهای، مسیر دسترسی خاص و قدمت تاریخی خود، تصویری جذاب از زندگی و دفاع در دوران گذشته ارائه میدهد.
ترکیب تاریخ، طبیعت ارسباران و چشماندازهای کوهستانی باعث شده بازدید از قلعه پشتاب اهر تجربهای متفاوت برای علاقهمندان به گردشگری تاریخی و طبیعتگردی باشد.
